BẢO HIỂM LAO ĐỘNG - THUẾ THU NHẬP ＆ CÁCH KÊ KHAI NGƯỜI LỆ THUỘC

I. BẢO HIỂM LAO ĐỘNG 雇用保険

Cũng giống như bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam, ở Nhật bảo hiểm lao động là bắt buộc đối với doanh nghiệp và người lao động. 

Mức phí bảo hiểm lao động năm 2018 được dự kiến sẽ giữ nguyên giống như năm 2017 như sau:

※ Điều kiện hưởng chế độ trợ cấp thất nghiệp:

a. Chấm dứt hợp đồng lao động, trừ các trường hợp sau:

• Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động.
• Nghỉ làm ở nhà và không có tinh thần tích cực đi xin công việc mới
• ....

b. Đã đóng bảo hiểm lao động từ 12 tháng trở lên 

c. Chưa tìm được việc làm trong thời hạn 3 tháng

Trường hợp bạn bị công ty đuổi việc hoặc hết hạn hợp đồng mà chưa kiếm được công việc mới, thì có thể đến trung tâm Hello Work (ハローワーク) gần nhà và xin trợ cấp thất nghiệp. Thường thì bên ハローワーク sẽ dựa vào các điều kiện và lý do thất nghiệp xem bạn có đủ tư cách để hưởng trợ cấp hay không? 

Mức trợ cấp sẽ được trả theo ngày (50～80%/mức lương căn bản) tùy vào thời hạn đóng bảo hiểm lao động của bạn là bao lâu. Tham khảo bảng sau:

Nguồn: https://www.hellowork.go.jp/insurance/insurance_benefitdays.html

II. THUẾ THU NHẬP　所得税

Vấn đề trước tiên là tại Nhật thu nhập hàng tháng sẽ bị tính tiền thuế như thế nào?

Câu trả lời là:

Đối với những ai có thu nhập 1 tháng dưới 88,000 yên (tức là từ 0~87,999 yên) thì tiền lương tháng đó sẽ không bị trừ thuế.

Và đối với những ai có thu nhập 1 tháng từ 88,000 yên trở lên sẽ bị tính thuế.

Số tiền thuế bị trừ trong 1 tháng đó sẽ theo bảng thu thuế mà bộ tài chính Nhật Bản đưa ra.

Download bảng thuế năm 2018 của bộ tài chính Nhật Bản tại ĐÂY

Cách xem bảng tính thuế này như sau.

• Cột ① là mức thu nhập tháng đó trên bao nhiêu （以上） và dưới bao nhiêu （未満）
• Cột ② là trường hợp bạn có viết và nộp tờ khai báo thuế & số người lệ thuộc （扶養控除等（異動）申告書） cho chỗ làm thêm,hoặc ở công ty hàng năm. Khi đó số tiền thuế sẽ được tính như ở mục 2.
  7 Cột 1人、2人…7人 là số người lệ thuộc,thì số tiền thuế bị trừ sẽ tương ứng với số tiền bị ghi ở cột đó.
  Ví dụ: 1 người (Số người lệ thuộc là 0) có thu nhập tháng đó là 92,500 yên và có viết tờ 扶養控除等（異動）申告書 năm đó rồi thì tháng đó sẽ bị trừ tiền thuế thu nhập là 340 yên .
  Trường hợp người đó có đăng ký thêm có 1 người lệ thuộc thì số tiền thuế sẽ bị trừ là 0 yên.
• Cột ③là số tiền thuế dành sẽ bị trừ dành cho những ai chưa nộp tờ giấy 扶養控除等（異動）申告書 .
  Ví dụ: Người có thu nhập 92,500 giống bên trên nhưng chưa nộp tờ 扶養控除等（異動）申告書 thì số tiền thuế tháng đó sẽ là 3300 yên.

Xem giải thích về 扶養控除等（異動）申告書 ở phần III dưới đây

III. MẪU VÀ CÁCH KÊ KHAI SỐ NGƯỜI LỆ THUỘC  扶養控除等（異動）申告書

給与(きゅうよ)所得者(しょとくしゃ)の扶養(ふよう)控除(こうじょ)等(など)（異動(いどう)）申告書(しんこくしょ)

TỜ KHAI XIN GIẢM TRỪ THUẾ DO CÓ NGƯỜI PHỤ THUỘC KINH TẾ VÀO MÌNH (Thay đổi form mỗi năm)

Để được giảm thuế do có người phụ thuộc kinh tế vào mình (扶養者)、bạn cần điền vào tờ khai này mà công ty phát cho bạn khi bạn mới vào công ty hoặc khai và nộp cho công ty vào tháng 11 để công ty tiến hành 年末調整 (ねんめつちょうせい：điều chỉnh thuế vào cuối năm).

Trường hợp bạn có người phụ thuộc vào kinh tế mình, nếu khai và đưa ra giấy tờ chứng minh đầy đủ đã chuyển tiền trong năm đó thì vào cuối năm sau khi tính thuế lại thì bạn có thể nhận lại một khoản tiền thuế đã đóng.

LƯU Ý :

Trường hợp bạn chuyển tiền về nhà và đăng ký bố mẹ phụ thuộc kinh tế vào mình, thì cần phải có thêm giấy tờ chứng minh khác nộp kèm với bản khai trên

① Giấy tờ chứng minh bạn có chuyển tiền về cho bố mẹ bạn do ngân hàng hoặc các cơ quan tài chính phát hành.

② Bản sao giấy khai sinh hoặc hộ khẩu thường trú (dịch và công chứng) chứng minh mối quan hệ của bạn và bố mẹ.

Trung bình khoảng 12-15 man/năm là được. Nếu ít hơn thì có thể cơ quan thuế sẽ ko chấp nhận. Không cần chuyển hàng tháng, bạn chỉ cần chuyển 1 năm/lần vẫn được, tốt nhất nên chuyển trước khi làm thủ tục 年末調整（ねんまつちょうせい）

　Nếu bạn đi làm và đón vợ/chồng sang ở cùng, vợ/chồng bạn có thu nhập dưới 103 man/năm –> điền vào phần A trong form trên.

①　氏名： Điền họ tên của Chồng/Vợ

② 生年月日：Ngày tháng năm sinh ( Ghi theo thứ tự NĂM – THÁNG – NGÀY) của Chồng/Vợ

③　Tổng thu nhập 1 năm của Chồng/vợ của bạn

④ Địa chỉ đang ở hiện tại của Chồng/Vợ

　Nếu bạn có gửi tiền về phụng dưỡng cho bố mẹ ở VN và thu nhập của bố mẹ bạn cũng dưới 103 man/ năm –> điền thêm thông tin (Họ tên, ngày tháng năm sinh, tổng thu nhập 1 năm, địa chỉ) của bố mẹ bạn vào phần B trong form trên.

　Nếu bạn hoặc người phụ thuộc là người khuyết tật（障害者）hoặc góa chồng（寡婦）（特別の寡婦）, hoặc là sinh viên đi làm thêm（勤労学生） –> check vào vị trí tương ứng ở phần C.

　Điền thông tin về người có chung người phụ thuộc kinh tế được hoàn thuế như bạn vào phần D. Ví dụ bạn và vợ đều đi làm, có một người con dưới 20 tuổi, thì chỉ một người được hoàn thuế (hoặc vợ hoặc chồng).

　Nếu người phụ thuộc kinh tế của bạn dưới 16 tuổi –> điền (tên, ngày sinh, địa chỉ) người phụ thuộc dưới 16 tuổi vào phần E

Sau khi ghi đầy đủ thông tin vào tờ khai và chuẩn bị 2 giấy tờ trên, bạn nộp lại cho công ty để làm thủ tục 年末調整 thì sẽ được hoàn lại 1 phần tiền thuế đã đóng rồi trong năm đó (khi chưa khai 扶養).

Nếu cuối tháng 11 bạn không nộp tờ khai này cho công ty thì công ty sẽ không tính thuế kịp cho bạn. Trường hợp này thì bạn có thể lên trực tiếp 税務署 (cơ quan thuế) của các quận để xin khai giảm trừ thuế (gọi là thủ tục 確定申告). Thời gian từ 15/2 đến 15/3

Các giấy tờ cần thiết gồm:

①　 Bảng tổng kết lương cuối năm （給与所得の源泉徴収票　きゅうよしょとくのげんせんちょうしゅうひょう） 

②　Giấy tờ chứng minh bạn có chuyển tiền về cho bố mẹ bạn do ngân hàng hoặc các cơ quan tài chính phát hành.

③　Bản sao giấy khai sinh hoặc hộ khẩu thường trú (dịch và công chứng) chứng minh mối quan hệ của bạn và bố mẹ.

Đối tượng mà bạn có thể đăng ký cho vào 扶養 ngoài bố mẹ ruột/bố mẹ vợ (chồng) và vợ/chồng ra còn có thể đăng ký cho anh/chị em ruột, anh chị em dâu (quan hệ 3 đời), ví dụ như bạn gửi tiền nuôi em trai ăn học đại học ở nhà,… nhưng cũng phải có giấy tờ chuyển tiền hợp lệ nhé. Thường thì tiện nhất là đăng ký bố mẹ 2 bên + vợ (nếu vợ ko là seishain) là cũng được 4-5 người rồi.